Bí quyết của Nhu Đạo dưới mắt nhà khoa học

Bí quyết mà chàng sinh viên Jigora Kano tự nghĩ ra để thắng những tay cao thủ Nhu thuật, kể cả thầy mình là ông Ikubo, thời đó đã tạo thành dư luận rất lớn. Thực ra bí quyết này, tức những kỹ thuật cơ bản của môn Nhu đạo, chỉ là sự áp dụng những nguyên lý căn bản của môn động lực học mà ngày nay chúng ta đã học từ cấp 2.

NGUYÊN LÝ THĂNG BẰNG

Mục tiêu của môn Nhu đạo là quật ngã được đối phương, có nghĩa là làm sao để đối phương mất thăng bằng để té. Do đó, nguyên lý thăng bằng của môn cơ học cũng là nguyên lý chủ yếu của môn Nhu đạo. Chúng ta biết sự cân bằng của một vật dựa trên 3 yếu tố:

-   Trọng lượng: Vật càng nặng càng khó bị xô ngã. Do đó, khi thi Nhu đạo phải xếp theo hạng cân.

-   Mặt chân đế: Tức là phần diện tích của vật tiếp xúc với mặt đất. Diện tích này càng rộng thì vật càng vững.

-   Vị trí của trọng tâm so với mặt chân đế: Trọng tâm càng thấp thì vật càng cân bằng, và đường thẳng góc với mặt chân đế qua trọng tâm càng ở sát mép của mặt chân đế thì vật càng dễ ngã.

Trường hợp của con người thì trọng tâm của thân thể nằm ở khoảng gần rốn. Khi chúng ta dang rộng chân vừa phải thì vững hơn khi hai chân gần nhau (mặt chân đế rộng hơn), cũng như khi chúng ta rùn chân xuống thì vững hơn khi đứng thẳng (trọng tâm thấp hơn).

Như vậy, bí quyết của Kano trong kỹ thuật phá thế thủ của đối phương (Kuzushi) là tìm cách thuận lợi nhất để đẩy đường thẳng góc qua trọng tâm của đối phương ra ngoài mặt chân đế, lúc đó chỉ cần tác động một lực nhỏ là có thể làm đối phương bị té. Trở lại mặt chân đế, khi chúng ta tập randori (song đấu), đó gần như là một hình thang giới hạn bởi đường thẳng nối liền 2 góc và 2 mũi chân, trong đó đường chiếu của trọng tâm nằm ở khoảng giữa. Cách dễ nhất để đẩy trọng tâm này ra biên khi đối phương đứng yên là ra đường biên ngang vì gần hơn so với đường biên chéo. Tức là đẩy lùi hay kéo tới theo hướng thẳng góc với 2 vai của họ. Nếu kéo theo đường biên chéo, sẽ mất sức nhiều hơn và người nhỏ con hơn khó làm được.

NGUYÊN LÝ ĐỘNG LỰC CỦA NEWTON

Lực để kéo ngã đối phương sẽ còn giảm hơn nữa nếu chúng ta biết áp dụng nguyên lý thứ 2 của Newton về động lực học. Khi chúng ta tác dụng một lực cùng chiều lên hướng di chuyển của một vật sẽ làm thay đổi vận tốc của vật đó, sự thay đổi này tỷ lệ thuận với sức mạnh của lực và tỷ lệ nghịch với sức nặng của vật đó. Như vậy, thay vì kéo khi đối phương đứng yên, chúng ta đợi khi họ di chuyển và tác động một lực cùng chiều, lúc đó chỉ cần một lực nhỏ hơn cộng thêm lực di chuyển của đối phương cũng đủ làm họ ngã.

Trường hợp hai bên cùng giữ miếng và đối phương không chịu bước, chúng ta vẫn có thể lợi dụng sức đẩy hay kéo của họ và tấn công một lực cùng chiều cũng đạt được lợi thế trên.

MOMEN QUÁN TÍNH

Lực tác động trên vẫn còn có thể giảm nhỏ hơn nữa nếu chúng ta biết áp dụng nguyên lý momen quán tính. Momen quán tính là lực tạo ra khi chúng ta xoay người. Như vậy, thay vì chỉ dùng tay để kéo hay đẩy, nếu chúng ta xoay cả thân người, dùng lợi thế sức nặng của toàn thân để tạo lực quán tính thì sẽ giảm được sức kéo của tay rất nhiều. Vì thế mà trong các đòn Nhu đạo, chúng ta thường thấy phải xoay vai, mục đích là lợi dụng lực quán tính để giảm sức kéo.

ĐÒN BẨY

Archimédes bảo nếu trái đất này có điểm tựa thì ông có thể bẩy lên được. Chúng ta không thể tạo ra điểm tựa cho trái đất, nhưng chúng ta có thể tạo ra điểm tựa để bẩy đối phương lên được. Điểm tựa đó là hông của chúng ta khi ép sát vào đối phương trong các đòn ném Nhu đạo.

Có thể ví người của đối phương trong lúc tập randori (song đấu) như một đòn bẩy thẳng đứng mà lực cản là sức bám của chân họ. Muốn bẩy được sức này, chúng ta phải tác động một lực ở phía thân trên của họ, mà lực này lớn hay nhỏ tùy vị trí của điểm tựa. Làm sao để điểm tựa này càng thấp để “cánh tay đòn” tính từ điểm tựa lên đầu càng dài hơn từ điểm tựa xuống chân thì lực tác động càng nhỏ cũng đủ nâng họ lên. Vì vậy mà trong các đòn ném, khi xoay người áp sát vào đối phương, chúng ta phải hạ thấp hông. Càng dưới trọng tâm của họ càng tốt.

VAI TRÒ CỦA VẬN TỐC

Nói nghe dễ, nhưng thực tế muốn lợi dụng được các ưu thế trên, chúng ta phải tung đòn thật kịp thời và thật nhanh trước khi đối phương lấy lại được thăng bằng. Vận tốc lúc ra đòn, ngoài việc kiến tạo đòn hữu hiệu còn là một yếu tố quan trọng trong việc giảm bớt lực tác động. Lý do động lực được tính bằng mV, nếu vận tốc V lớn sẽ tạo một lực rất lớn. Thí dụ, một vật nặng 1kg khi di chuyển với vận tốc 10m/giây sẽ tạo một lực bằng 1kg x 1.000cm/giây = 1.000kgcm/giây. Con số này, có nghĩa tương đương với một vật nặng 1 tấn chuyển động 1cm/giây. Và như thế, muốn ngăn một vật nặng 1kg chuyển động 10m/giây, chúng ta phải dụng vật cản nặng 1 tấn! Đấy chính là lý do tại sao một người nhỏ con có thể quật ngã được một người lớn con hơn, vì họ biết sử dụng vận tốc.

Những nguyên lý trên cho thấy phần nào ý nghĩa chữ “Nhu” trong Nhu đạo. Giải thích được bức tranh nổi tiếng treo ở võ đường Kodokan: Một cô gái Nhật nhỏ bé khắc chế được gã khổng lồ bằng mỗi một ngón tay. Những nguyên lý này cũng cho thấy vai trò của kiến thức khoa học trong đời sống – nhờ kiến thức mà Tổ sư J.Kano đã kiến tạo được môn Nhu đạo hữu hiệu này. Tuy nhiên, muốn sử dụng hiệu quả những nguyên lý đó cũng không phải dễ dàng mà phải có sự khổ luyện. Học võ cũng như mọi ngành hoạt động khác ngoài xã hội, phải liên tục làm việc chăm chỉ kết hợp với học tập – suy nghĩ và ngược lại.

Nguồn:
http://www.aiki-viet.com.vn/ly-thuyet/mldocument.2008-07-22.4728287381Trích “Sổ tay VÕ THUẬT” tháng 12/1994